Exoten

19 nov 2015

In onze binnenwateren komen steeds meer ‘exoten’ voor. Vissoorten die hier van origine niet zwommen. Sommige nieuwkomers worden door sportvissers gewaardeerd, andere verafschuwd. Wat zijn de gevolgen voor de visstand en kunnen we er eigenlijk wel wat aan doen?

De Nederlandse visfauna is de afgelopen decennia uitgebreid met onder meer de roo lei, zwartbek-, marmer- en Kesslers grondel, blauwband, blauwneus en zonnebaars. Check ze in onze online vissengids. De genoemde grondels vormen vooral op de rivieren een ware plaag. Vissen met maden op de Waal of IJssel ontaardt regelmatig in een heus ‘zwartbekgrondel festijn’.



Roofblei

Main-Donaukanaal


Over wat een exoot is, bestaat in de wetenschappelijke wereld discussie. Zo worden soorten die hier minimaal tien jaar zijn en zichzelf succesvol voortplanten als ‘ingeburgerd’ beschouwd. Sommige biologen beschouwen soorten die nieuw zijn, maar voorkomen in een aaneengesloten leefgebied als inheems.

Wat betreft de roofblei, blauwneus en de diverse grondels is er in feite sprake van een – zij het onnatuurlijke – uitbreiding van het oorspronkelijke leefgebied. Zeer waarschijnlijk zijn de meeste nieuwkomers via het Main-Donaukanaal (een 170 kilometer lang kanaal dat sinds 1992 de Donau met de Rijn verbindt) via de Rijn ons land binnengezwommen.

De weg van een exoot


Exoten – ook vijvervissen die worden overgezet – kunnen voor overlast zorgen en een bedreiging vormen voor de inheemse flora en fauna. Een goed voorbeeld hiervan is de recente invasie van grondels. In veel wateren is het in aantallen al de meest voorkomende vissoort. Het is een zeer agressief rovertje dat zich tegoed doet aan het kuit en de larven van andere vissoorten. 

In hoeverre dat een echt risico vormt voor onze inheemse visstand, is echter de vraag. Baarzen en snoekbaarzen lijken, net als diverse visetende vogels zoals de fuut, de grondel inmiddels als prooi te hebben ontdekt. Bij veel exoten zie je dan ook vaak een snelle piek waarbij de aantallen exploderen, waarna deze stabiliseren om vervolgens af te nemen tot een niveau waarbij ze een plekje tussen de andere soorten weten te vinden.

Hoe lang deze weg naar ‘evenwicht’ duurt, laat zich moeilijk voorspellen. Daar is ook geen invloed op uit te oefenen.

Gewenste exoten


Sommige exoten worden door sportvissers gewaardeerd. Bijvoorbeeld de roo lei. Net als de grondels afkomstig uit het stroomgebied
van de Donau, leek deze soort in het begin de visstand over te nemen. Inmiddels heeft hij zijn plaats in onze rivieren gevonden en is Aspius aspius uitgegroeid tot een prachtige sportvis.


Graskarper

Een heel ander voorbeeld is de graskarper. Een exoot die juist bewust wordt uitgezet om de overmaat aan waterplanten te beteugelen. Graskarpers planten zich in ons water niet voort en vormen daardoor geen risico. Hoewel deze biologische maaimachine lange tijd ‘persona non grata’ was, lijkt er sprake van een voorzichtig eerherstel. Het uitzetten van graskarpers is namelijk veruit de goedkoopste en minst ingrijpende maatregel om waterplantenoverlast aan te pakken.
Gerelateerde berichten
     04 nov 2015 Zet geen aquarium- of vijvervissen uit in open water. 0 3287 Steeds vaker zien we aquariumvissen in open water zwemmen. Dit is niet zonder risico. Vaak overleven ze de winter niet, maar ze kunnen ook ziektes met zich mee brengen en inheemse vissen verdringen. Dat geldt ook bij het 'verslepen' of overzetten van vis naar ander water. Breng aquariumvissen daarom liever terug naar de dierenwinkel als je hem niet meer wil. Zet hem in ieder geval niet uit in open water.      17 apr 2015 Help mee de Amoergrondel te signaleren 0 2546 Na de marmergrondel, de zwartbekgrondel, de Kesslers grondel en de Pontische stroomgrondel lijkt er nu nog een grondel naar Nederland te komen: De Amoergrondel. Sportvissers kunnen ons helpen door deze soort snel te signaleren.      06 nov 2014 Oostblok-piranha teistert Nederlandse wateren (video) 0 11314 Gister maakte Hart van Nederland opnames van een bijzondere vissessie met Sportvisserij Nederland medewerkers Pieter Beelen en Danny Bok. Aanleiding voor de opnames waren geluiden over een invasie van grondels in Nederland, die de redactie hadden bereikt. Dat bleek. Binnen anderhalf uur vingen de mannen ruim 100 zwartbekgrondels. Het item is nu terug te zien.      16 okt 2013 Effecten exotische grondels op inheemse vissoorten nu zichtbaar 0 7169 Sinds 2002 worden de Nederlandse wateren gekoloniseerd door een viertal grondelsoorten (marmergrondel, zwartbekgrondel, Kesslers grondel en Pontische stroomgrondel) afkomstig uit de Ponto-Kaspische regio.      02 okt 2013 Invasie van grondels (video) 0 11182 Gisteravond zond Vara Vroege Vogels een interessant item uit over de invasie van vier grondels in de Nederlandse wateren. Conclusie: het zijn er veel, ze zijn invasief en ze zitten door heel Nederland! Dat wisten we als sportvissers natuurlijk al, maar desondanks is het een leuk en informatief item dat de moeite waard is om te bekijken!      26 jun 2013 Sportvissers onderzoeken exoten (video) 0 6789 Sportvisserij Nederland onderzoekt samen met MBO De Groene Welle College de dichtheden van uitheemse grondels langs de IJssel.      22 mei 2013 Donaugrondels veroveren West-Europa 0 6456 De zwartbekgrondel en Kesslers grondel hebben inmiddels ook in Nederland veel terrein veroverd. De snelheid waarmee deze exoten hun verspreidingsgebied vergroten, is buitengewoon hoog.      08 apr 2013 Exoten special 0 4520 Sportvisserij Nederland werkt samen met verschillende natuur organisaties om gegevens te verzamelen over exoten. Er is nu een exoten special waarin allerlei exotische planten en dieren aan bod komen.
Divide