Waterkracht: rode stroom

01 apr 2015

Duurzame energie is hot, en waterkracht dus ook. Maar hoe ‘schoon’ is de energie van waterkrachtcentrales die grote aantallen vissen verhakselen?

Nederland telt momenteel zeven kleine waterkrachtcentrales (WKC’s), maar het kabinet ziet waterkracht als een belangrijke nieuwe bron van duurzame energie. Daarom heeft Rijkswaterstaat in opdracht van het kabinet in een beleidsregel een landelijk kader geschetst voor wat betreft de vergunningverlening voor WKC’s in de Rijkswateren. Daarin staan de normen omschreven die gelden voor vissterfte bij WKC’s, maar wordt tegelijkertijd experimenteerruimte geboden voor nieuwe, innovatieve technieken.

Boven de 10% norm


“Sportvisserij Nederland verschilt hier fundamenteel van mening met Rijkswaterstaat”, zegt voorzitter Menno Knip. “De maximaal toegestane norm van 10% vissterfte – inclusief uitgestelde sterfte van door de ronddraaiende schoepen van de turbines beschadigde vis – wordt in de Maas al ruim overschreden door de twee bestaande WKC’s bij Linne en Lith. De norm van 10% moet worden gehandhaafd en niet worden verruimd door vijf nieuwe WKC’s toe te staan met elk 0,1% sterfte. Met andere woorden: zolang de huidige centrales niet  ver beneden de 10% sterfte zitten, is er geen ruimte voor nieuwe initiatieven voor waterkracht en nog meer ‘rode stroom’.”

Belemmeringen

De Nederlandse delta vormt immers een belangrijke toegangspoort voor Europa. Knip: “Miljoenen trekvissen, onder meer de bedreigde Atlantische zalm en aal, migreren jaarlijks tussen de Noordzee en de Europese binnenwateren. Deze trektocht van en naar zee wordt ernstig belemmerd door stuwen, dammen en sluizen. Bovendien lopen de vissen een grote kans te worden vermalen in de zeven Nederlandse WKC’s en meer dan 3.000 polder- en boezemgemalen. Dit is natuurlijk niet te rijmen met een duurzaam beheer van de visstand en doet afbreuk aan alle investeringen in binnen- en buitenland om bepaalde vissoorten te herintroduceren.”

Standpunten

In het licht van het voorgaande is Sportvisserij Nederland van mening dat:

  • Er geen nieuwe WKC’s in Nederland moeten komen, tenzij onomstotelijk kan worden aangetoond dat nieuw te bouwen centrales geen vissterfte veroorzaken.
  • Bij de bouw van eventuele nieuwe WKC’s dient een afweging te worden gemaakt tussen de bestaande natuurwaarden en het mogelijke rendement dat deze centrales opleveren.
  • Vergunningaanvragen voor de bouw van nieuwe centrales moeten worden onderworpen aan een Milieu Effect Rapportage waarin naast de plaatselijke effecten ook het effect op het stroomgebied als geheel wordt gewogen.
  • Alle reeds bestaande WKC’s moeten zo snel mogelijk worden voorzien van een aantoonbaar effectief visgeleidingssysteem dan wel een visvriendelijke turbine.

Kosten-baten analyse


De zeven Nederlandse WKC’s kunnen jaarlijks in totaal voor circa 108 gigawatt uur aan elektriciteit opwekken. Daarmee voorzien ze in slechts één promille van de jaarlijkse Nederlandse energiebehoefte. De plannen om het aantal centrales uit te breiden (met minimaal vijf en maximaal negen) zou dit hoogstens kunnen verdubbelen tot twee promille. Gelet op de marginale energieopbrengst en grote schade aan bedreigde vissoorten en hele ecosystemen is de vraag gerechtvaardigd of waterkracht in de Nederlandse situatie wel een duurzame energiebron is en of deze vorm van energiewinning überhaupt verder kan worden uitgebreid. In Denemarken – qua hoogteverschillen en klimaat goed met Nederland vergelijkbaar – wordt heel anders met deze problematiek omgegaan. Daar is een kosten-batenanalyse tussen energieopwekking en schade aan de natuur gemaakt en zijn veel WKC’s stilgelegd en afgebroken.
Gerelateerde berichten
     01 mei 2017 Vergunning WKC Borgharen vernietigd 0 1164 De rechtbank Midden-Nederland heeft de door de minister van Infrastructuur en Milieu verleende vergunning voor de bouw van een waterkrachtcentrale in de Maas bij Borgharen vernietigd. Dit aangezien deze in strijd is met de beleidsregel van hetzelfde ministerie die stelt dat de vissterfte onder de norm van 0,1% moet blijven.      10 feb 2017 Waterkrachtcentrales: visvriendelijke turbines bestaan niet (video) 0 2147 Duurzame energie is hot, en waterkracht dus ook. Maar hoe ‘schoon’ is de energie van waterkrachtcentrales die grote aantallen vissen verhakselen? Wat Sportvisserij Nederland betreft is dit geen 'groene' maar 'rode' stroom. Er kleeft bloed aan; vissenbloed. Zo blijkt ook uit de trieste video in dit bericht.      22 nov 2016 Succes in strijd waterkrachtcentrales 0 1393 Het besluit over de bouw van een nieuwe waterkrachtcentrale in de stuw bij Borgharen is tot nader order uitgesteld na bezwaren vanuit de hengelsport. De rechter besloot begin september dat eerst verder onderzoek moet worden gedaan naar de vissterfte voordat hij zich uitspreekt over deze kwestie.      03 jul 2015 Europese rechtbank wil meer bescherming watermilieu bij projecten 0 2356 Op woensdag 1 juli 2015 heeft de hoogste rechtbank van de Europese Unie uitspraak gedaan over het uitdiepen van rivier de Weser in Duitsland.      09 jun 2015 Nederland geen waterkrachtland 0 1688 Donderdag 4 juni vond het Landelijk Overleg Waterkracht, georganiseerd door Sportvisserij Nederland, plaats in het Watermuseum in Arnhem. Dit om de problematiek rond waterkracht in Nederland onder de aandacht te brengen en te komen tot een gezamenlijke visie.      07 jan 2015 Strenge eisen waterkrachtcentrales 0 3694 Rijkswaterstaat (RWS) heeft een nieuwe Beleidsregel watervergunningverlening waterkrachtcentrales in rijkswateren gepubliceerd in december 2014. Daarmee is deze Beleidsregel direct van kracht geworden.      09 jul 2014 Zienswijze waterkracht 0 3396 Het kabinet ziet waterkracht als een belangrijke nieuwe bron van duurzame energie. Waterkracht veroorzaakt echter ook vissterfte doordat vissen worden verhakseld in de ronddraaiende schoepen van de turbines. Sportvisserij Nederland heeft daarom haar reactie gegeven op het ontwerp van de nieuwe beleidsregel waterkrachtcentrales.      24 jun 2014 Motie beperking vissterfte door waterkracht aangenomen 0 3703 Door een intensieve lobby van Sportvisserij Nederland is vandaag in de Tweede Kamer een motie aangenomen die moet leiden tot sterke reductie van de vissterfte door waterkrachtcentrales (WKC’s). Inzet van de motie was om de cumulatieve vissterfte terug te dringen naar een maximaal toegestane norm van 10%. Dit houdt in dat het aandeel van de WKC’s als oorzaak van vissterfte niet groter mag zijn dan 10% van de totale vissterfte. Deze maatregel geldt voor de gehele Maas van Eijsden tot en met Lith. Hierdoor zijn we weer een stap dichterbij het terugdringen van vissterfte als gevolg van WKC’s. Sportvisserij Nederland bedankt Tweede Kamerleden Lutz Jacobi (PvdA) en Stientje van Veldhoven (D66) voor het indienen van deze motie.      21 aug 2013 Maak van de Rijn weer een zalm rivier 0 5187 Teken de petitie om in één klap acht belangrijke zalm-blokkades passeerbaar te maken!      25 mrt 2013 Slechts 2% uitgezette smolts in de Maas bereikt de Noordzee 0 6021 Teveel obstakels hinderen vismigratie in de Maas. Het uitzetten van smolts in de Maas om de zalm te herintroduceren blijkt onvoldoende effect te sorteren. Stuwen, waterkrachtcentrales, sluizen en het ontbreken van een geleidelijke zoet-zoutovergang zorgen ervoor dat er vrijwel geen volwassen zalm terugkeren naar de bovenstroom van de rivier.      05 feb 2013 Nederland werkt aan herstel van vissoorten 0 4775 Het is al meer dan 50 jaar bekend: het gaat niet zo goed met diverse fantastische, oer-Nederlandse vissoorten zoals zalm, zeeforel, houting, paling en steur. Één duidelijk oorzaak is de aanwezigheid van obstakels als stuwen, sluizen, gemalen en waterkrachtcentrales.      08 mei 2012 Steuren terug in de Rijn! 0 8974 De Atlantische steur keert terug in de Nederlandse rivieren. Ter gelegenheid van het 50 jarig bestaan van het Wereld Natuur Fonds wordt op woensdag 9 mei in Rotterdam een begin gemaakt met de herintroductie van de steur in Nederland.      27 apr 2012 Weinig Deense schieraal langs waterkrachtcentrales 0 4045 Ook in Denemarken houdt men zich bezig met de uitvoering van de EU-Aalverordening en het uitvoeren van het nationale Aalbeheerplan. Als onderdeel hiervan is onderzoek uitgevoerd om de effecten van waterkrachtcentrales op de overleving van schieraal in kaart te brengen.      09 feb 2012 Raad van State: 'Geen waterkrachtcentrale Borgharen' (Video) 0 7641 De rechtbank van Maastricht heeft vorig jaar terecht de vergunning voor de bouw van een waterkrachtcentrale in de Maas bij Borgharen vernietigd.
Labels
Divide