Wist je dat - levend fossiel (de zeeprik)

363
11 sep 2021

Met zijn gevaarlijk ogende gebit lijkt de zeeprik rechtstreeks afkomstig uit een slechte horrorfilm. Maar niets is minder waar: deze bijzondere ‘vis’ bevolkt al sinds mensenheugenis onze rivieren. Prikken zijn 360 miljoen jaar geleden – ruim voor de dinosauriërs – ontstaan en sindsdien nauwelijks veranderd. Daarom worden ze ook wel als levende fossielen gezien.

De zeeprik (Petromyzon marinus) is eigenlijk geen echte vis, maar behoort tot de klasse van de rondbekken – ook wel kaakloze vissen genoemd. In tegenstelling tot vissen hebben ze geen botten en kaken, maar een skelet van kraakbeen en een ronde mondschijf met daarin tientallen in cirkels geplaatste tanden. Met de zeven ronde kieuwopeningen en een speciale neusopening kunnen zeeprikken water door de kieuwen laten stromen wanneer ze vastgezogen zitten op een prooi of steen.


 

Bloed en vlees


De larven van zeeprikken zijn blind en lijken enigszins op wormen. Ze leven  in slibbodems van rivieren, waar ze zich voeden met  voedseldeeltjes die ze uit het water filteren. Na drie tot acht jaar, bij een lengte van zo’n 20 cm, metamorfoseren ze tot jonge,  zilverkleurige zeeprikken.

Ze laten zich dan met de stroming mee afzakken richting riviermondingen en kustzones. Hier ‘parasiteren’ ze op grotere vissen zoals zalm en kabeljauw, maar soms ook op walvissen en zeehonden. Ze zuigen zich daarbij met hun scherpe raspschijf vast op het slachtoffer en voeden zich daarna met diens bloed en vlees.

Verkeerde afslag

 
Wanneer ze twee tot drie jaar later volwassen zijn en groter gegroeid, trekken ze in het voorjaar de grote rivieren weer op om te paaien. De paai vindt plaats in de bovenlopen van snelstromend water, boven grind of stenen. Door met hun zuigbek stenen op te pikken en te verplaatsen, maken ze een grote nestkuil met een doorsnede tot wel 1,5 meter.


Volwassen zeeprikken vinden de paaiplaatsen mede op basis van feromonen (geurstoffen) die de larven uitscheiden. Het komt daarbij geregeld voor dat zeeprikken een verkeerde afslag  nemen en verdwalen. Zo werd afgelopen juni in de grachten van Leiden het volwassen exemplaar op bovenstaande foto aangetroffen, terwijl die daar gedesoriënteerd aan de oppervlakte zwom.



Niet vangbaar

 
Volwassen zeeprikken hebben een slangachtig, groengrijs tot geelbruin lichaam met donkere marmertekening en worden 70 tot 90 cm lang – met 120 cm als maximum. Ze komen voor langs de Noord-Atlantische kusten, Oostzee, Noordzee en aangrenzende rivieren, zoals de verschillende takken van de Rijn en Maas. Door dammen, sluizen en waterkrachtcentrales zijn veel natuurlijke
trekroutes in Nederland moeilijker toegankelijk.



De zeeprik is dan ook zeldzaam geworden en staat op de Rode Lijst als ‘gevoelig’ aangemerkt. Regelmatig spoelen bovendien dode exemplaren aan langs de rivieren, onder andere door toedoen van scheepsschroeven en waterkrachtcentrales. Zeeprikken zijn niet vangbaar aan de hengel, óf je moet het geluk hebben een vis te haken waaraan zich een zeeprik heeft vastgezogen.

Bron: Hét VISblad - okt 2021
Gerelateerde berichten
03 aug 2021 Wist je dat: slangen langs de waterkant 747 Van de drie Nederlandse slangensoorten is de ringslang de meest voorkomende. Hij onderscheidt zich van de andere twee (de adder en de gladde slang) door zijn grijze, olijfkleurige ‘uniform’ met de kenmerkende gele nekvlek. Bovendien is het een échte waterliefhebber: de kans bestaat dat je er tijdens het vissen ineens een voorbij ziet zwemmen. 14 jul 2021 Wist je dat: karperpaai op open water 689 Karpers staan bekend om hun ruige paaispel, waarbij ze de ondieptes van het water tot schuim spetteren. Ondiep water is echter geen vereiste voor karper om te paaien. Zo werd bijgaande, unieke dronefoto begin juni gemaakt bij een 40 hectare grote zandwinplas. Daar paaide de karper niet alleen in de oeverzone, maar ook verder uit de kant – waar het zeker twee meter diep was – gingen de vissen tekeer! 07 jun 2021 Wist je dat: dammen verwijderen 1156 Beken en rivieren wereldwijd zijn in de loop der tijd sterk veranderd door menselijk ingrijpen. Prachtig kronkelende beekjes werden rechtgetrokken en voorzien van stuwen zodat overtollig water sneller weg was en boeren beter konden produceren op hun akkers. Helaas waren die aanpassingen niet goed voor de natuur. Vissen worden door stuwen en dammen fors belemmerd om vrij door rivieren en beken te zwemmen. 19 apr 2021 Wist je dat - Snoekonderzoek 'Should I stay or shoud I go' 870 Na de geboorte-explosie in het voorjaar, vindt er onder water een clash plaats. Van verschillende vissoorten is bekend dat na de geboorte een deel van de individuen naar andere gebieden wegtrekt, terwijl een ander deel blijft ‘hangen’ in het opgroeigebied. Over de biologische mechanismen die daarachter schuilgaan is nog maar weinig bekend.

Om u de beste gebruikservaring te kunnen bieden, gebruiken wij cookies. Voor meer inhoudelijke informatie en het onderscheid die wij hier in maken, verwijzen wij u door naar ons. cookiebeleid.

Divide