Vissterfte

03 jul 2019

Een vissterfte gaat meestal niet onopgemerkt voorbij. De aanblik van dode en in doodsstrijd verkerende vissen veroorzaakt commotie en roept ook altijd weer vragen op. In dit dossier wordt het begrip vissterfte in brede zin besproken. Wat is vissterfte, wat zijn de belangrijkste oorzaken, welke noodmaatregelen kunnen worden getroffen en hoe kan preventief worden opgetreden? Het is belangrijk om (dreigende) vissterfte direct te melden bij het waterschap en/of je federatie en niet zelf aan de slag te gaan. Je doet namelijk al snel de verkeerde dingen.


Natuurlijke sterfte

Sterfte is een natuurlijk en noodzakelijk verschijnsel. Veel vissoorten hebben grote aantallen nakomelingen, waarvan een aanzienlijk deel voortijdig sterft. Deze sterfte is noodzakelijk voor het ecologisch evenwicht en de overleving van de betreffende soort. Vissterfte is dus niet noodzakelijk reden tot bezorgdheid.

Oorzaken van onnatuurlijke sterfte: meestal zuurstofgebrek

Bij onnatuurlijke sterfte kan er sprake zijn van vergiftiging, bacteriën, virussen, parasieten of watervervuiling. Ook kan vissterfte het gevolg zijn van beschadiging door gemalen of waterkrachtcentrales of als gevolg van onderhoudswerkzaamheden aan een viswater. Meestal treedt acute vissterfte echter op als gevolg van zuurstofgebrek. 


Vissterfte door droogte

De zomer van 2018 was in Nederland heet en droog. Het gevolg was dat de waterstand in veel wateren – en dan met name beken en weteringen in het oosten van het land – extreem laag was en diverse wateren droog kwamen te staan. De vissen blijven dan achter in ondiepe, zuurstofarme poeltjes. Met name kwetsbare vissen als de beekprik, elrits, beekdonderpad en rivierdonderpad zijn slachtoffer geworden van deze droogte, maar ook is de sterfte onder ‘sportvissoorten’ als snoek, karper en brasem in veel wateren met droogstand aanzienlijk geweest. 

De Rijksoverheid heeft - gebruik makend van de ervaringen en samenwerking met HF Midden Nederland - in augustus 2019 via de online Helpdesk water een checklist droogte en vis online gepubliceerd t.b.v. de waterbeherende instanties. Deze Checklist droogte en vis is ook hieronder direct te downloaden.




Wat kun jij doen?

Zie je zelf vissen in nood in drooggevallen wateren of bijvoorbeeld door een tekort aan zuurstof in het water? Twijfel dan niet en meld dit bij het waterschap (ga naar https://meldpuntwater.nl), je hengelsportfederatie of hengelsportvereniging! 
Vaak komen sportvissers bij dreigende vissterfte in actie en is er in 2018 op verschillende plaatsen in Nederland meegeholpen met het verplaatsen van vissen uit drooggevallen wateren. Wil je hier ook aan bijdragen? Meld je dan aan bij je hengelsportvereniging of je hengelsportfederatie als vrijwilliger.

Ga bij voorkeur niet zelf aan de slag, maar help mee!

Je kunt in een situatie waar veel vis in nood is al snel met de beste bedoelingen de verkeerde beslissingen nemen en de sterfte juist verergeren, zieke vissen in een gezond water overzetten of je eigen veiligheid in gevaar brengen. Het best kun je je bij je eigen hengelsportvereniging en/of je eigen hengelsportfederatie aanmelden als vrijwilliger. Zij coördineren reddingsacties, zij hebben de nodige kennis in huis en beschikken vaak over de nodige materialen om dit zo goed mogelijk te doen.

Meer informatie

Voor uitgebreide achtergrondinformatie kun je de informatiemap voor calamiteitenteams hier downloaden (PDF)



De door de Rijksoverheid in 2019 gepubliceerde 'Checklist droogte en vis' kun je hier downloaden (PDF).



Gerelateerde berichten
     08 aug 2019 Checklist Droogte en Vis: samenwerken bij dreigende vissterfte 617 Vissen hebben het de laatste zomers vaak zwaar te verduren als gevolg van lange, droge periodes. Daarom heeft de Rijksoverheid met hulp van de georganiseerde sportvisserij de ‘Checklist Droogte en vis’ opgesteld.      31 jul 2019 Dreigende vissterfte melden 3200 De combinatie van warm weer en soms hevige neerslag zorgt dat vissen op diverse plekken in het land in de problemen komen. Onder meer in Zeeland, Zuid-Holland, Limburg en Flevoland is de vissterfte de afgelopen dagen hoog. Door signalen van vis in nood op tijd bij de juiste instanties te melden, is vissterfte in sommige gevallen te voorkomen.      16 jul 2019 Vissterfte door (dreigende) droogte 5471 Na de droge zomer van 2018 is het waterpeil wel enigszins aangetrokken, maar op tal van plekken – met name in het oosten en zuiden van het land – is de grondwaterstand nog steeds zorgwekkend laag. Een nieuwe periode van droogte betekent dat opnieuw veel wateren kunnen droogvallen, met vissterfte tot gevolg. Door snel te handelen kan dit in sommige gevallen worden voorkomen.      05 jul 2019 Opperste staat van paraatheid: Sportvisserij Oost-Nederland probeert massale vissterfte te voorkomen 1049 Code rood bij Sportvisserij Oost-Nederland: de hengelsportorganisatie vraagt mensen in de buurt van water om alert te zijn. Alert op vissterfte, naar lucht happende vissen of als het waterpeil in bijvoorbeeld vijvers te ver gezakt is.      30 apr 2019 Visvriendelijk beheren 1375 Onderhoud van onze watergangen … we ontkomen er niet aan. Niets doen is geen optie, veel stads- en polderwateren groeien dan dicht, de bagger hoopt zich op. Beheer is noodzakelijk, beheer waarbij rekening wordt gehouden met de vis. In Delfland weten ze hoe.      04 sep 2018 Ernstige vissterfte rivier de Geul na mestlozing 5492 De visstand in de kleine rivier de Geul in Limburg is gedecimeerd nadat twee weken geleden uit een gescheurde silo in België mest in het water lekte, melden diverse media. Het Waterschap Limburg spreekt van ernstige milieuschade.      23 aug 2018 Onderzoek naar vissterfte door scheepsschroeven 1816 De droogte van de afgelopen periode heeft in veel wateren vissen in de problemen gebracht. Door zuurstofgebrek of simpelweg het droogvallen van waterlichamen sneuvelde er vis. Mogelijk is er nog een andere factor in het spel: vissterfte door scheepsschroeven vanwege de lage waterstand.      24 jul 2018 Vissterfte door droogte en zuurstoftekort (video) 4177 Het warme weer van afgelopen tijd zorgt voor veel zomerpret, maar leidt helaas ook tot vissterfte. Door drooggevallen beken en vijvers of een tekort aan zuurstof in het water komen er een hoop meldingen van vissterfte binnen. Gezien de weersvoorspellingen moet er ook komende dagen nog rekening worden gehouden met dit scenario. Zie je zelf een geval van (dreigende) vissterfte? Meld dit dan aan de betreffende waterbeheerder!      01 jun 2018 Zomerwarmte, zuurstof en vissterfte 5352 Het is dit jaar een warm voorjaar met hoge temperaturen die zelfs tot records leiden. Heerlijk visweer, maar soms leidt het zomerse weer tot problemen met de visstand. De eerste zomersterftes zijn helaas alweer gemeld! Om hengelsportverenigingen te helpen dit probleem te voorkomen geeft Sportvisserij Nederland twee infobladen uit, waarin dit fenomeen nader wordt toegelicht.      26 jan 2018 Vis terugzetten, niet overzetten 2574 Het overzetten van vis naar een ander water door sportvissers is een praktijk die verboden is. Dit kan namelijk grote nadelige gevolgen hebben voor de bestaande vispopulatie, de overgezette vis en het dupeert andere sportvissers.      17 okt 2017 UPDATE: Massale vissterfte Maassluis houdt aan (video) 12807 In het centrum van Maassluis zijn maandag honderden dode vissen gevonden in de gracht. Ze zijn door zuurstoftekort omgekomen.      16 okt 2017 Geblondeerd water: waterstofperoxide Kralingse Plas 3798 (Bron Visionair no. 45) In juni 2016 bestreed de gemeente Rotterdam blauwalgen in de Kralingse plas door waterstofperoxide toe te voegen aan het water. De stof is zeer effectief tegen blauwalg. De behandeling was dan ook succesvol. Een hele zomer lang was de plas blauwalgvrij. In september 2016 bleek echter dat de visstand in de Kralingse Plas met ruim 90 procent was gedaald. Kwam dit door het gebruik van de verdunde waterstofperoxide? Is het middel dan toch geen zegen, maar eerder een ramp?      10 feb 2017 Waterkrachtcentrales: visvriendelijke turbines bestaan niet (video) 3736 Duurzame energie is hot, en waterkracht dus ook. Maar hoe ‘schoon’ is de energie van waterkrachtcentrales die grote aantallen vissen verhakselen? Wat Sportvisserij Nederland betreft is dit geen 'groene' maar 'rode' stroom. Er kleeft bloed aan; vissenbloed. Zo blijkt ook uit de trieste video in dit bericht.      29 nov 2016 Duizenden dode vissen in Spijkenisse na storing in gemaal 3297 De gemeente Nissewaard is afgelopen weekend druk geweest met dode vissen in de sloten van Spijkenisse. Door een storing in een gemaal was er rioolwater in de singels terecht gekomen. Dat leidde tot een massale vissterfte.      26 aug 2016 Meer dan 100.000 dode vissen in de Aa door lozing mestbedrijf (video) 13337 HELMOND/ASTEN - Een lozing van ammoniak en stikstof vanuit een kippenbedrijf in Asten heeft massale vissterfte veroorzaakt in de Aa. Tienduizenden, mogelijk zelfs honderdduizend vissen zijn gestorven. Uit onderzoek van Waterschap Aa en Maas is de bron van de vervuiling vastgesteld.      13 jun 2016 Sportvissers redden honderden vissen in Zwolle (video) 8438 Zwolle – Mannen van Sportvisserij Oost Nederland , leden van de HSV De Hengelsport Zwolle en andere vrijwilligers hebben vandaag honderden vissen gered uit de Agnietenplas.      10 mei 2016 Duizenden kilo's dode vis Reitdiep 4382 Op dit moment is er sprake van massale vissterfte in het Reitdiep in Groningen, tussen Roodehaan en Electra. Er zijn al duizenden kilo's dode vis opgeruimd door het waterschap.      29 feb 2016 Honderden karpers gered van zekere dood 3551 Na een tip van Sportvisserij MidWest Nederland bedachten enkele vrijwilligers van hengelsportvereniging Alkmaar zich geen moment: er moesten honderden karpers en witvis gered worden van een zekere verstikkingsdood uit een bouwput in een dorpje vlakbij Alkmaar.      04 feb 2016 Minister Schultz van Haegen: 'Vissterfte waterkrachtcentrales moet omlaag' 3040 De overheid erkent dat de vissterfte bij de waterkrachtcentrales van Linne en Lith nu nog ver boven de norm is en komt in beweging om hier een einde aan te maken. Dat antwoordt minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) op Kamervragen die PvdA-Tweede Kamerlid Lutz Jacobi haar op 18 januari stelde.      25 nov 2015 Massale aalsterfte in Duitsland 7344 De afgelopen nachten zijn tientallen tonnen aal gestorven in de Duitse rivieren. Deze schieralen wilden hun reis naar de Sargassozee beginnen om zich voort te planten, maar vonden de dood in waterkrachtcentrales.      18 sep 2015 Waterkrachtcentrales blijven gevaar voor vissen. 7310 Waterkracht is groene energie met een rouwrand. Binnenkort beslissen de provincie Limburg en het Rijk over een nieuwe vergunningaanvraag voor een waterkrachtcentrale in de Maas bij Borgharen. Een eerdere ontheffing van de Natuurbeschermingswet werd door Sportvisserij Nederland tot bij de Raad van State –met succes– aangevochten. Ook nu slijpt Sportvisserij Nederland de messen.

Om u de beste gebruikservaring te kunnen bieden, gebruiken wij cookies. Voor meer inhoudelijke informatie en het onderscheid die wij hier in maken, verwijzen wij u door naar ons. cookiebeleid.

Divide